Μπορεί το Facebook να σας κάνει δυστυχισμένους;

Μπορεί το Facebook να σας κάνει δυστυχισμένους;

Όχι πολύ καιρό πριν, μια νέα μορφή επικοινωνίας σάρωσε τον κόσμο ανοίγοντας τους ορίζοντες των ανθρώπων.
Ένας σχολιαστής είχε γράψει

"Tο μεγαλύτερο μέσο επικοινωνίας που αναπτύχθηκε ποτέ από το μυαλό των ανθρώπων" 

ενώ άλλοι έλεγαν για την επανάσταση που θα φέρει στις ειδήσεις, στη ψυχαγωγία και την εκπαίδευση.
Αλλά ο ποιητής TS Eliot (Τόμας Στερνς Έλιοτ) είχε διαφορετική άποψη. Συγκεκριμένα είχε γράψει

"Είναι ένα μέσο ψυχαγωγίας που επιτρέπει σε εκατομμύρια ανθρώπους να ακούν το ίδιο αστείο ταυτόχρονα, και όμως να παραμένουν μόνοι".

Ο Eliot έγραψε για την τηλεόραση στις αρχές της δεκαετίας του 1960, αλλά 50 χρόνια μετά θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι αυτή η παρατήρηση του Eliot ισχύει εξίσου καλά και για τα Social Media.

Το πιο δημοφιλές μέσο κοινωνικής δικτύωσης είναι το Facebook, το οποίο γιορτάζει τα δέκατα γενέθλιά του. Τα στατιστικά του Facebook είναι εκπληκτικά. Σε μόλις μια δεκαετία 1,3 δισεκατομμύρια ανθρώπων έχουν δημιουργήσει το profile τους, εκ των οποίων οι μισοί συνδέονται καθημερινά σε τακτά χρονικά διαστήματα και ξοδεύουν κατά μέσο όρο 18 λεπτά / ανά επίσκεψη. Ενώ οι άνθρωποι μέσω του Facebook συνδέονται με οικογένειες, φίλους, γνωστούς, συναδέλφους από όλες τις ηπείρους.

Και όμως οι επιπτώσεις του Facebook στους χρήστες, δεν είναι εντελώς αθώες. Ορισμένοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η ικανότητα να συνδεθεί κάποιος με συγγενείς & φίλους δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι αυτοί ικανοποιούν τις ουσιαστικές ανάγκες για πραγματική κοινωνικοποίηση.
Μέχρι πρόσφατα, λίγοι είχαν μελετήσει το ζήτημα αυτό και η μικρή απόδειξη είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετές μελέτες.  Γενικά αφηνόταν να εννοηθεί η "ευεργετική επίδραση" από την χρήση των Social Media (κοινωνικών δικτύων).

Το 2009 ο Sebastian Valenzuela και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν, μέτρησαν σε πάνω από 2.500 φοιτητές, που χρησιμοποιούσαν το Facebook , το πόσο ικανοποιούνται από την ζωή τους και τελικά βρήκαν μια πολύ μικρή θετική μεταβολή.

Ωστόσο, το περασμένο καλοκαίρι, μια ομάδα ψυχολόγων από το Πανεπιστήμιο του Michigan στο Ann Arbor και το Πανεπιστήμιο του Leuven στο Βέλγιο, αποφάσισαν να ψάξουν λίγο βαθύτερα και να αξιολογήσουν πως με την πάροδο του χρόνου στους χρήστες του Facebook μεταβάλλονται τα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή. Ο Ethan Kross και οι συνεργάτες του, αμφισβητούσαν την συναισθηματική κατάσταση μιας ομάδας ανθρώπων πέντε φορές την ημέρα για περισσότερες από δύο εβδομάδες.
Συγκεκριμένα έκαναν ερωτήσεις του τύπου "Πως αισθάνεσαι σήμερα;", "Πόσο μόνος/η νιώθεις;", "Πόσο χρησιμοποιήσατε το Facebook από την τελευταία φορά που σας ρωτήσαμε" και ούτω καθεξής. Αυτό τους έδωσε μια συνοπτική εικόνα για την ευεξία του κάθε ατόμου και τη χρήση του Facebook σε καθημερινή βάση.

Η ομάδα διαπίστωσε ότι η χρήση Facebook σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα ευεξίας. "Οι περισσότεροι άνθρωποι που χρησιμοποιούν το Facebook πάνω από δύο εβδομάδες συνεχόμενα, παρατηρείτε ότι μειώνονται με την πάροδο του χρόνου τα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή", είπαν. "Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι το Facebook δεν ενισχύει την ευεξία, αντιθέτως την υπονομεύει". 

Διαγωνισμός δημοτικότητας

Υπάρχουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις για αυτή την διαπίστωση. Θα μπορούσε να είναι πιθανόν οι άνθρωποι να νιώθουν "πεσμένοι" όταν επισκέπτονται το Facebook. Όμως η ερευνητική ομάδα το αποκλείει αυτό, διότι τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι οι άνθρωποι αισθάνονται "πεσμένοι" πριν από την επίσκεψή τους στην ιστοσελίδα.

Ο Kross και οι συνεργάτες του, επισήμαναν ότι το Facebook είναι μια πολύτιμη πηγή για την εκπλήρωση της βασικής ανάγκης των ανθρώπων, δηλαδή της κοινωνικής επαφής. Αλλά υποψιάζονται ότι το είδος της επαφής που παρέχει το Facebook δεν κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται καλύτερα με την πάροδο του χρόνου. 

Ένα ενδεχόμενο θα μπορούσε να είναι η ζήλια. Μετά από χρόνια οι άνθρωποι "συναντούν" μέσω του Facebook ξαδέλφια, παλιούς συμμαθητές και φίλους που επαίρονται για τις επιτυχίες της σταδιοδρομίας τους, για τις διακοπές τους κ.ο.κ. Μερικοί ερευνητές αναφέρονται σε αυτό το φαινόμενο ως " friendly world syndrome", όπου φαίνεται ότι ο καθένας έχει μια καλύτερη ζωή από την δική σας.

Το σύνδρομο, προέρχεται από τα αποτελέσματα μιας έρευνας κοινωνιολόγων στη δεκαετία του 1970 που ονομάζεται " mean world syndrome", όπου οι άνθρωποι που παρακολουθούν πολλά βίαια έργα στην τηλεόραση σκέφτονται ότι ο κόσμος είναι πιο βίαιος από ότι στην πραγματικότητα.
Οι φίλοι σας στο Facebook, είναι πολύ πιθανόν να προβάλλουν μόνο τις επιτυχίες της ζωής τους και όχι τις αποτυχίες τους και τα προβλήματά τους. Πράγμα που στρεβλώνει την πραγματική εικόνα της ζωής τους.

Ένα άλλο παρόμοιο φαινόμενο που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια και προκαλεί δυσαρέσκεια στους χρήστες του Facebook, θα μπορούσε να είναι το γεγονός ότι κατά μέσο όρο οι φίλοι σας είναι πιο δημοφιλής στο Facebook από ότι εσείς. Γυρνώντας πίσω στο 1991, ο κοινωνιολόγος Scott Feld έκανε μια εκπληκτική ανακάλυψη, ενώ μελετούσε τη φύση των κοινωνικών δικτύων την εποχή του pro-internet. Τα δεδομένα προήλθαν όταν ζήτησαν σε παιδιά διαφόρων σχολείων να πουν ποιοι ήταν οι φίλοι τους, όπου υπήρχε ανταπόκριση φιλίας και στη συνέχεια καταρτίστηκε το προκύπτον δίκτυο, με το χέρι.

Ο Feld υπολόγισε τον αριθμό των φίλων κάθε ατόμου σε σύγκριση με τον αριθμό των φίλων, που οι φίλοι είχαν. Προς μεγάλη έκπληξη όλων, ανακάλυψε ότι οι φίλοι ενός παιδιού σχεδόν πάντα είχαν κατά μέσο όρο περισσότερους φίλους από ότι έκαναν.

Ποιός είναι καλός, ποιός είναι ο καλύτερος

Από τότε άλλοι ερευνητές έχουν ανακαλύψει ότι το φαινόμενο "παράδοξη φιλία" είναι ένα γενικό χαρακτηριστικό των κοινωνικών δικτύων. Και όχι μόνο οι φίλοι σας, έχουν περισσότερους φίλους από εσάς, αλλά πιθανόν έχουν και περισσότερους ερωτικούς συντρόφους.
Αν και εξαιρετικά αντιφατικό, υπάρχει ένας απλός μαθηματικός λόγος για αυτό. Εκ των πραγμάτων οι άνθρωποι με πολλούς φίλους είναι πιθανότερο να σας ξεπεράσουν σε αριθμό φίλων. Και όταν συμβεί αυτό θα αυξηθεί σημαντικά ο μέσος αριθμός φίλων που οι φίλοι σας έχουν. Οι άνθρωποι έχουν περισσότερους φίλους από ότι κάνουν μόνο και μόνο επειδή ο μέρος όρος είναι ασύμμετρος.

Η άνοδος των online κοινωνικών δικτύων τα έχει επιβεβαιώσει όλα αυτά και αν μη τι άλλο οι ερευνητές έχουν ξαφνικά πρόσβαση σε ένα επίπεδο λεπτομέρειας που ήταν ανήκουστο πριν την εποχή του διαδικτύου.

Σχετικά με τον αρθρογράφο